Fundacja Mamy i Taty
ul. Ostrobramska 84/67, 04-163 Warszawa
NIP: 952-208-89-55, KRS: 0000356995
e-mail: biuro@mamaitata.org.pl,

Warszawa, dnia 10 kwietnia 2026 r.

Szanowny Panie Prezydencie,

W imieniu Fundacji Mamy i Taty – jednej z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych organizacji pro-rodzinnych w Polsce, działającej nieprzerwanie od 2010 roku na rzecz ochrony małżeństwa, rodziny i dobra dzieci – zwracamy się z uroczystą prośbą o odrzucenie w całości ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2121), przyjętej przez Sejm i Senat, a wprowadzającej instytucję rozwodu pozasądowego przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Fundacja Mamy i Taty od ponad piętnastu lat prowadzi kampanie edukacyjne, wsparcie dla małżeństw w kryzysie oraz analizy skutków zmian prawnych dla polskiej rodziny. Z głębokim niepokojem obserwujemy, jak projekt ten – choć formalnie ograniczony do par bez wspólnych małoletnich lub nienarodzonych dzieci – uderza w konstytucyjną istotę małżeństwa i niesie dalekosiężne, negatywne konsekwencje społeczne. Argumenty prawne przemawiające za odrzuceniem ustawy:

1. Naruszenie art. 18 Konstytucji RP – Małżeństwo jako związek mężczyzny i kobiety, instytucja znajdująca się pod szczególną ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest zwykłą umową cywilną, którą można sprowadzić do czynności administracyjnej. Wprowadzenie rozwodu pozasądowego banalizuje jego rangę konstytucyjną i osłabia zasadę trwałości małżeństwa jako dobra publicznego. Ani Konstytucja, ani prawo międzynarodowe nie przewidują „prawa do rozwodu” w tej formie.
2. Naruszenie zasady proporcjonalności (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) – Cel odciążenia sądów jest zrozumiały, lecz środek – całkowite wyeliminowanie kontroli sądowej – jest nieproporcjonalny względem wagi społecznej i prawnej małżeństwa. Kierownik USC nie posiada narzędzi procesowych sądu (przesłuchania, dowody, biegli, wywiad środowiskowy), co uniemożliwia realną weryfikację przesłanek rozwodu i ochronę słabszej strony.
3. Brak adekwatnej ochrony prawnej małżonków – Procedura pozasądowa nie zabezpiecza przed wadami oświadczenia woli (przymus, błąd, podstęp), przemocą domową czy nierównowagą sił, co szczególnie dotyka kobiet rezygnujących z kariery na rzecz rodziny.

Wśród argumentów społecznych i demograficznych warto wymienić kilka z nich:

• Doświadczenia krajów, które wprowadziły podobne ułatwienia (m.in. Portugalia, Hiszpania, Francja, Włochy), pokazują natychmiastowy wzrost liczby rozwodów. Projekt wysyła społeczeństwu sygnał, że małżeństwo jest „łatwo rozwiązywalne”, co osłabia normy trwałości i odpowiedzialności.
• Ustawa tworzy niebezpieczną asymetrię: „rozwód ekspresowy” bez dzieci versus skomplikowana procedura sądowa z dziećmi. To wyraźny bodziec do odkładania decyzji o rodzicielstwie lub rezygnacji z niego – w sytuacji dramatycznego kryzysu demograficznego Polski jest to działanie szczególnie szkodliwe.
• Rozwody, nawet konsensualne, niosą udokumentowane negatywne skutki dla zdrowia psychicznego i materialnego dorosłych oraz – pośrednio – dla całego społeczeństwa (wzrost samotności, ubóstwa, kosztów opieki socjalnej).

Ustawa nie odpowiada na realne potrzeby społeczne, lecz kreuje je, traktując małżeństwo jak umowę handlową, którą można rozwiązać w urzędzie. Jest to krok w kierunku dalszej destabilizacji rodziny – podstawy państwa i narodu. W związku z powyższym wnosimy o:

1. Niepodpisanie ustawy i skorzystanie z prezydenckiego weta w całości;
2. Ewentualne skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej.

Jesteśmy gotowi dostarczyć dodatkowe opinie eksperckie, raporty Fundacji oraz dane statystyczne i międzynarodowe potwierdzające przedstawione tezy.

Z wyrazami szacunku i nadziei na obronę konstytucyjnych wartości rodziny,

Marek Grabowski

Prezes Zarządu
Fundacji Mamy i Taty