Nieletni i hazard

Dr Sabina Zalewska

Jednym z celów nowelizacji ustawy o grach losowych było zapewnienie bardziej skutecznej ochrony nieletnich przed hazardem. Od 1 kwietnia 2017 r. polega ona nie tylko na ustawowym zakazie wstępu do ośrodków gier i punktów przyjmowania zakładów wzajemnych, ale także na obowiązku weryfikacji wieku graczy, uczestniczących w grach online.

Osoby niepełnoletnie należą do grupy, która jest w sposób szczególny narażona na podejmowanie zachowań ryzykownych oraz zaburzenia behawioralne, w tym nałogowy hazard. Wśród dzieci i młodzieży do 18 roku życia obserwuje się już od pewnego czasu najwyższy w porównaniu z innymi grupami wiekowymi odsetek osób zagrożonych uzależnieniem od hazardu. Zgodnie z danymi z raportu CBOS w 2012 r. było to 12,3%.  Tymczasem z badań Instytut Psychoprofilaktyki i Psychoterapii Stowarzyszenie Natanaelum z 2021 r. wynika, że od 39 do 79% badanych nastolatków w okresie ostatnich 12 miesięcy grało w gry hazardowe. W Polsce w internetowe gry hazardowe gra 24% chłopców i 8% dziewcząt. Prawie 8% chłopców przejawia symptomy wysokiego ryzyka zagrożenia uzależnieniem. Rośnie również odsetek dziewcząt zagrożonych uzależnieniem. Jest ich już 2,7% – dwukrotnie więcej niż wykazały badania z 2013 i 2016 r. Hazard to dla nastolatków aktywność towarzyska, aż 57% nastolatków gra razem z członkami rodziny.

Wydaje się, że nastąpił właściwy moment, by obalić szkodliwy mit: to, że młody człowiek nie gra w kasynie, czy nie obstawia wyników wyścigów konnych, nie oznacza, że nie uprawia hazardu! Wszystkie gry i zakłady, np. gry na automatach, bingo, telebingo, loterie pieniężne, promocyjne i fantowe, zdrapki, w których stawką są pieniądze lub inne dobra materialne, są hazardem. Granie na samym początku dostarcza ekscytacji, staje się okazją do zdobycia uznania otoczenia, wypełnia czas wolny. Bardzo szybko może się jednak okazać, że hazardowe granie jest próbą poradzenia sobie z emocjami i ucieczką od rzeczywistości.  Działania te szczególnie nasiliły się w pandemii i izolacji, podobnie zresztą jak wiele innych zaburzeń behawioralnych.

Dzieci i młodzież grają z różnych powodów, podkreśla Barbara Wojewódzka, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień. Często są zainspirowani grającymi kolegami, co daje poczucie akceptacji przez rówieśników. Gdy dziecko wygra, wzbudza podziw, a jego pozycja w grupie wzrasta. Jest to bardzo wzmacniające doświadczenie, w efekcie którego wzrasta chęć do powtórzenia tych zachowań. Młodzi ludzie, pytani o motywację do grania, mówią o chęci wygrania pieniędzy, przeznaczenia ich na coś. Mówią również jednak o tym, że te wygrane pieniądze nie maja dla nich wartości i gdy przegrywają, to stratę przeżywają na zasadzie: „łatwo przyszło, łatwo poszło”. Pochodzą lekkomyślnie do tak łatwo zdobytych pieniędzy, są rozrzutni. Część młodych ludzi gra samotnie w sieci, o czym często nie mówią bliskim. Jest to też sposób radzenia sobie ze stresem w domu czy szkole. Silne emocje odwracają często uwagę od nieprzyjemnych sytuacji. Gra zatem staje się także ucieczką od problemów.

Co bardzo ważne i podkreślane przez terapeutów, nastoletni chłopcy mają rozwojową – a zatem zanikającą po jakimś czasie – potrzebę doświadczania ryzyka i rywalizacji. Jest to niewątpliwie czynnik ryzyka uzależnienia. Często zdarza się, że dzieci interesują się tym, co jest zabronione, ale także stosunkowo łatwo dostępne, jak np. alkohol czy hazard. Początkowe zainteresowanie hazardem najczęściej jest niezauważane albo bagatelizowane przez dorosłych. Dzieci sprawdzają granice takich zachowań i to, czy posuną się dalej, w dużej mierze zależy od dorosłych.

Badacze wyróżniają dwie grypy czynników ryzyka występowania tego zaburzenia behawioralnego u dzieci i młodzieży:

  1. środowiskowe:
  • obecność problemu hazardu i/lub innych uzależnień lub przemocy w rodzinie
  • przykładanie przez rodzinę dużej wagi do wartości materialnych
  • doświadczanie trudnych i traumatycznych przeżyć (śmierć bliskiej osoby, poważny wypadek, choroba własna lub członka rodziny, nadużycia seksualne, przemoc fizyczna lub psychiczna)
  1. psychologiczne:
  • niska lub niestabilna samoocena
  • impulsywność
  • trudności z kontrolowaniu swoich nastrojów
  • trudności w relacjach i kontaktach interpersonalnych
  • znikome umiejętności radzenia sobie ze stresem
  • podatność na wpływy zewnętrzne.

Zdaniem terapeutki Barbary Wojewódzkiej, niepokoić powinna każda zmiana w zachowaniu dziecka, np. zamykanie się w sobie, unikanie rozmów, smutek, przygnębienie, a niekiedy agresywne zachowania. Gdy dzieci mówią dużo o hazardzie, podkreślają jego korzyści, koncentrują się na potencjalnych wygranych, należy zwrócić na to uwagę i rozmawiać z dzieckiem. W przypadku uzależnienia, konieczne jest udanie się po pomoc do specjalisty.

Źródła:
www.uzaleznieniabehawioralne.pl/hazard/hazard-wsrod-mlodych/
www.uzaleznieniabehawioralne.pl/hazard/hazard-wsrod-dzieci-i-mlodziezy/
Raporty z badań: https://www.kbpn.gov.pl/portal?id=1768880
M. Gwiazda (2016). Uczestnictwo w grach o charakterze hazardowym. Młodzież 2016, CBOS, Warszawa
N. Węgrzecka – Giluń (2012). Patologiczny hazard i Internet. Przewodnik dla Rodziców. Warszawa: Fundacja ETOH.
T. Woronowicz (2012). Hazard, zagrożenia i drogi wyjścia. Poznań: Media Rodzina.

Autorka jest doktorem nauk społecznych, pedagogiem, psychologiem, mediatorem rodzinnym, terapeutą. Współpracuje z Archidiecezjaną Poradnią.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

facebook
by e-smart.pl